24/12/2015 τελικά τα παλιά πράγματα δεν χρειάζονται, έτσι; εμείς είμαστε μάλλον εμμονικοί; πολύ καλώς εκείνος ο ευρωπαϊστής της εποχής του πασάς γκρέμισε τα θαλάσσια τείχη. να παίρνει αέρα η πόλη, να τη βλέπουν από τη θάλασσα. τί εφορείες μνημείων παλιών και αρχαίων; μπούρδες. κάτω όλες. να πάρουν τα μνημεία τους να τα βάλουν μπιμπελά μέσα σε μεγάλες πρασινάδες, κοντοκουρεμένες κιόλας για να αναδεικνύονται. η αποκήρυξη του παλιού είναι ένα μεγάλο βήμα για να πας μπροστά. τέλος! τί 2016; έτος 0 πάντα και να μετράμε με άρχοντες. τί ασχολήθηκα με την αρχαιολογία; δεν υπήρχαν σάμπως άλλες δουλειές να κάνω; (ήταν ο Σαμπρί Πασάς, οθωμανός διοικητής της Θεσσαλονίκης. με την ανάληψη των καθηκόντων του, το 1869, ξεκίνησε η κατεδάφιση του παραθαλάσσιου τείχους και η διαμόρφωση της προκυμαίας).
πρώτη επαφή με τα αρχαία: μετά που ξεκίνησε τη λειτουργία του το Αρχαιολογικό Μουσείο της Θεσσαλονίκης, το 1962 ή 63 ήταν, η μαμά μου με είχε πάει να το επισκεφθούμε. με Θυμάμαι να κάθομαι σε ένα ξύλινο παγκάκι -υπάρχουν ακόμη εκεί αυτά τα παγκάκια και χρησιμοποιούνται- και η μαμά να μιλάει με κάποιον φύλακα. είχε γραφτεί στο μυαλό μου η φυσιογνωμία του φύλακα και πολλά χρόνια αργότερα κατάλαβα ότι ήταν ο Φάνης ο Πατραμάνης. και όταν βγήκαμε έξω, χοροπηδούσα γύρω-γύρω από τις δύο δεξαμενές ντυμένες με γαλάζια πλακάκια, δεξιά και αριστερά από την είσοδο. η δεξαμενή -πάνω από το σημερινό καφέ- μου δημιουργούσε δυσφορία γιατί ήταν πολύ στενός ο ελεύθερος χώρος ανάμεσα σ’ αυτήν και το κενό. ζαλιζόμουν. νομίζω ότι τότε μου δημιουργήθηκε η υψοφοβία που με ταλαιπώρησε πολύ τα επόμενα χρόνια. οι δεξαμενές αυτές πολύ αργότερα μπαζώθηκαν και έγιναν παρτέρια με γκαζόν και αργότερα καταργήθηκαν και τα παρτέρια. (το Αρχαιολογικό Μουσείο Θεσσαλονίκης ιδρύθηκε το 1912. το κτίριο όπου στεγάζεται σήμερα, εγκαινιάστηκε στις 27 Οκτωβρίου 1962, όταν η πόλη γιόρταζε τα 50 χρόνια από την απελευθέρωσή της. σχεδιάστηκε από τον αρχιτέκτονα Πάτροκλο Καραντινό. το 1912 δεν υπήρχε ακόμη συγκεκριμένο κτίριο του Μουσείου. τότε ιδρύθηκε η Εφορεία Αρχαιοτήτων. οι αρχαιότητες συγκεντρώνονταν στο Διοικητήριο και στην οθωμανική σχολή Ιδαδιέ, όπου αργότερα στεγάστηκε η Φιλοσοφική Σχολή του ΑΠΘ. το πρώτο κτίριο που παραχωρήθηκε στην Αρχαιολογική Υπηρεσία ως μουσείο ήταν το Γενί Τζαμί το 1925).
6/8/2017 έχω ένα κόλλημα με τους καταλόγους των εκθέσεων, κι όλο λέω να μην αγοράζω άλλα βιβλία κι όλο αγοράζω. αρχαιολογία, ζωγραφική, κι όλο γύρω από την τέχνη γυρίζω, όποια τέχνη (και την ποίηση βεβαίως, άλλο κόλλημα εξ απαλών ονύχων), τί κόλλημα! σαν να ξεκινάω τη ζωή μου τώρα κάνω, όπως τότε, που δεν είχα λεφτά για να αγοράζω λευκώματα και τα μάζευα δεκάρα-δεκάρα. τέτοιοι κατάλογοι δεν υπήρχαν, άλλωστε τέτοιες εκθέσεις γίνονταν σπάνια. οι πέντε τόμοι "Μεγάλοι Ζωγράφοι" εκδ. Μέλισσα το 1971 ήταν οι πρώτοι του εκδοτικού αυτού είδους, 30 δραχμές το τεύχος και "φασούλι το φασούλι, γέμιζε το σακκούλι" μου. η διάσχιση κάθε συγκεκριμένης θεματολογίας που γίνεται στους καταλόγους των εκθέσεων δεν με αφήνει στην κυριολεξία να κοιμηθώ. κι όσο περιμένω να καταφτάσει ο παππούς ο Hockney ο λατρεμένος μου, πήρα τον Οκταβιανό Αύγουστο στα γόνατά μου και τον νταχτιρντίζω. βιβλίο ερωτεύσιμο, να σε κάνει αρχαιολόγο επιχειρεί και είμαι σίγουρη ότι τέσσερις-πέντε θα τους έβγαλε, αν μάλιστα επισκέφτηκαν το palazzo Scuderie del Quirinale στη Ρώμη (18.10.2013 - 09.02.2014) ή τις Galleries nationales του Grand Palais στο Παρίσι (19.03 - 13.07.2014). θα το ξημερώσουμε και σήμερα...
4/11/2019 είχαμε κάνει μεγάλη προσπάθεια στο χωριό Νικομηδινό.. και ανασκαφές και οργάνωση τοπικής αρχαιολογικής συλλογής στο παλιό κοινοτικό κατάστημα, σε αίθουσα που μας προσφέρθηκε.. και όταν μετατέθηκα στη Θράκη, η εφορεία αποποιήθηκε την προσφορά. με τον ίδιο τρόπο απαξιώθηκαν και τα οθωμανικά μνημεία και αφέθηκε στη μοίρα του το Γιαχουντί χαμάμ, για το οποίο είχαμε κάνει μεγάλη προσπάθεια να αποδοθεί κάποτε στον κόσμο σαν λουτρό της αγοράς που ήταν από πάντα. δεν θέλω να μπω στο πικρό κεφάλαιο Ροτόντα ούτε.. ούτε.. λυπάμαι τόσο πολύ που όταν αλλάζουν οι άνθρωποι, αλλάζουν και τα έργα. λυπάμαι για τους μωροφιλοδόξους, τους ψωριάρηδες στις πλάτες άλλων και τους υποτακτικούς. χαμογελώ νοσταλγικά με τον τίτλο τιμής! Τα μικρά μου, θέλαν τόσο πολύ να μάθουν, με τον αθώο παιδικό τους τρόπο..(φωτ.)
17/12/2022 τα ξαναδιαβάζω μετά από χρόνια.. μπορεί και είκοσι, και τριάντα.. άλλοτε μου φαίνονται μόνον δικά μου, προσωπικά, δεν θέλω να τα μοιραστώ.. άλλοτε ολωνών βρίσκω πως είναι.. πάω να τους τα δείξω και την άλλη στιγμή το μετανοιώνω. πόσο θα κρατήσει αυτό το πηγαινέλα; ίσαμε να απομακρυνθούν μεταξύ τους τα δύο “άλλοτε” λέω. τελικά ο χρόνος είναι μπελάς
29/3/2023 καλοκαίρι του 1987: βρίσκομαι στην Αθήνα, μέλος επιτροπής συναδέλφων, για να παραλάβουμε τη μεγάλη δωρεά αρχαίων αντικειμένων του Οικονομόπουλου για τη Θεσσαλονίκη. τα βράδια κάθομαι στο γραφείο της Μελίνας, που μου έχει διαθέσει την δακτυλογράφο της, για να συντάξω τον κατάλογο επί τη βάσει του οποίου θα γίνει η παράδοση και η παραλαβή της ιδιωτικής συλλογής. το βράδυ της 26.06.87 ακούω φασαρία έξω από την πόρτα και βγαίνω. είναι μαζεμένες έξω από το Γραφείο Τύπου οι γυναίκες που καθαρίζουν το γραφείο, και κλαίνε και μιλούν ζωηρά. «Τι πάθατε;» ρωτάω. «Έλα να δεις», μου λένε. και μου ανοίγουν μία εφημερίδα, το «Έθνος» της μέρας εκείνης. και βλέπω κάτω αριστερά στην σελίδα μια φωτογραφία με ένα αγαλματένιο γυναικείο σώμα τεμαχισμένο, που έχουν συνθέσει πάνω στο ιατροδικαστικό τραπέζι (σε λίγες ώρες απαγορεύτηκε η δημοσίευση φωτογραφιών). μιλούσε για πολύ καιρό όλος ο κόσμος για το έγκλημα. ο δολοφόνος σύζυγός της έχει τελειώσει με τις φυλακές κοντά είκοσι χρόνια τώρα. και τώρα πια μόνο εμείς οι μεγάλοι θυμόμαστε τι έγινε... το έγκλημα έχει πάντα θύτη και θύμα..τότε έμενα στην Κυψέλη και κάπου εκεί κοντά στην Αχαρνών είχε διασκορπίσει το θύμα ο θύτης. είχα πολύ αγριευτεί, δεν ήθελα να συναντώ στο δρόμο μου κάδο σκουπιδιών..
10/10/2023 εμείς οι αρχαιολόγοι έχουμε αρκούντως αποκτηνωθεί..συνηθισμένες μας εικόνες.. μια φορά στον «Αξιό» είχε γεμίσει ο τόπος κόκκαλα, «εργολαβικοί» γαρ οι τάφοι με πολλούς θαμένους απανωτά.. «Πάτε να τα θάψετε ξανά», τους λέω, με κοιτάζαν περίεργα, τα έθαψαν στα μπάζα.. ήταν τότε που δεν κάναμε εξέταση να μάθουμε παραπάνω, ήταν και ο δικός μας υπάλληλος, ο σχετικός με την αναγνώριση πολύ αργός… Θα έπρεπε να μετακομίσουμε από το Επταπύργιο για να παραμείνουν τα χιλιάδες κόκκαλα, όλα ασπρισμένα, τυλιγμένα στα χαρτοβάμβακα, ξερός θόρυβος κρακ-κρακ, τι σημασία έχει πια.. έφυγε η ζωή, χάθηκε η ζωή, επέταξε.. (το ταφικό συγκρότημα στο βόρειο οικόπεδο του συγκροτήματος «Αξιός» στη συμβολή Λαγκαδά–Γαλανάκη–Ιβάνωφ, ερευνήθηκε το 1989 και το 1990. ήταν κτίριο με εννέα ταφικούς θαλάμους, σε πολύ καλή κατάσταση διατήρησης. το οστεολογικό από αυτό υλικό το είχα στείλει για εξέταση στην Ιατρική σχολή του πανεπιστημίου Ιωαννίνων. ήταν περισσότεροι από 40 νεκροί, άνδρες, γυναίκες και παιδιά. όλα τα σχετικά μπορεί να τα δει κανείς εκτεθειμένα στο Μουσείο Βυζαντινού Πολιτισμού)..
11/7/2024 όταν υπηρετούσα στην Κομοτηνή.. περνούσα στις πεζοπορίες μου συχνά έξω από το σπίτι του Καραθοδωρή. διάλεγα πάντα να μακραίνω τις διαδρομές μου με διάφορα τερτίπια. διέσχιζα την Κομοτηνή περιφερικά, χιαστί, ακτινωτά.. και μετά υπολόγιζα χιλιόμετρα. οι πιο δύσκολες και μαζί πιο όμορφες μέρες της ζωής μου. η δημιουργία μου ήταν χαρά μου, η γνωριμία μου με ελάχιστους αξιόλογους ανθρώπους ήταν η παρηγοριά μου. όταν έβλεπα εκείνες τις πανέμορφες φοιτητριούλες να ταΐζονται, ντύνονται, στολίζονται από την παντρεμένη μειονότητα, που είχαν τις γυναίκες τους να πίνουν καφέδες στις περιχαρακωμένες αυλές με βράκες και τα κρυμμένα τους μπράτσα, απορούσα.. είχα μια τέτοια ερημωμένη αυλή μπροστά μου όταν έβγαινα στο μπαλκόνι του σπιτιού που έμενα. για να το επεκτείνει ο σπιτονοικοκύρης μου σε ύψος, οι γείτονες έπρεπε να αδειάσουν την αυλή, μη τυχόν και βλέπουν οι γείτονες τις γυναίκες τους χωρίς τα τσεμπέρια να λιάζονται. γύριζα όλες τις γειτονιές και φωτογράφιζα.. ήξερα ότι βλέπω τις τελευταίες παλιές γειτονιές πριν εκμοντερνιστούν με την αντιπαροχή. οι ελάχιστες γυναίκες μεσημεριάτικα χώνονταν στην αυλή και έκλειναν με θόρυβο την ξύλινη πόρτα, οι άντρες βγαίναν από τα καφενεία μόλις περνούσα με τη φωτογραφική μηχανή στον ώμο και λέγαν τα δικά τους, ο μπάρμπας με τη λίγδα και το γαϊδουράκι στο αδιέξοδο κάτασπρο δρομάκι ζούσε κι αυτός τη δική του ευτυχία που με είδε, και γω νοιαζόμουν μόνο εκεί στο πάνω δεξιά τεταρτημόριο της πόλης πώς να στήσω το φωτογραφικό αρχείο της καινούργιας εφορείας. χωρίς πια σήμερα κουλέρ λοκάλ. τα πιάτα στα μπαλκόνια είναι το κουλέρ λοκάλ τώρα. και κάπου εκεί στη νησίδα με το δέντρο που δίχαζε την Εγνατία χτύπησε το τηλέφωνό μου μεσημεριάτικα, στις 21 Οκτωβρίου 2009 και μου ανήγγειλε το θάνατο της μάνας μου η γυναίκα που τη φρόντιζε στη Θεσσαλονίκη. ευτυχώς που κάπου εκεί στεκόταν ο Καραθοδωρή, ένας διάσημος ανάμεσα στις καντινλάρ.. ώρες να γράφω, δεν θα τελειώσω.. η πιο άδικη σωτήρια μοναξιά.
26/1/2017 κάνω παρέα του ήρωά σας απόψε να μην πλέει μόνος του στο ανατολικό Αιγαίο.. και μούρχεται διαρκώς στο νου μια κοντινή σε μένα αληθινή ιστορία, ένα συντελεσθέν φονικό στη χαμένη πατρίδα κοντά στην Προύσα, αιώνας και κάτι τώρα. το απογονιλίκι ξώφαλτσο για μας, οι απευθείας απόγονοι είναι εκείνοι που αλήθεια δυστύχησαν ως και τα εγγόνια τους, και μου εκμυστηρεύτηκαν οι δικοί μου ότι ήταν από τις κατάρες. αδελφός προγόνου ο φονιάς που μαχαίρωσε όντας παιδί και ο ίδιος το τουρκάκι, για να του πάρει τη γυαλιστερή στολή του αγά που περιέφερε ευτυχισμένο μετά το σουνέτι του.. κάθε φορά που περνούσα από κείνο τον κάθετο δρόμο που βγάζει στην Ορφέως στην Κομοτηνή, δεν θυμάμαι το όνομά του, ανεβαίνοντας δεξιά είναι, στεκόμουν στη βιτρίνα με τα νυφιάτικα και τα γαμπριάτικα, με τις στολές και την κορδέλα που πάνω της διάβαζα Ίνσαλλάχ, και με ρωτούσα κάτι που δεν κατάλαβα εδώ και σαράντα χρόνια, πώς για τόσο λίγο πολύχρωμο σατέν κάποιος πήρε και κάποιος έδωσε μια ζωή.. (στις 24 Ιανουαρίου 2017 ανακοινώθηκε ότι το ντοκιμαντέρ «4.1 Miles» της Δάφνης Ματζιαράκη ήταν υποψήφιο για Όσκαρ στην κατηγορία Ντοκυμαντέρ μικρού μήκους. Η Ματζιαράκη ακολουθεί τον καπετάνιο του λιμενικού στη Λέσβο Κυριάκο Παπαδόπουλο να διασώζει πρόσφυγες στο βορειοανατολικό Αιγαίο. είναι η μεγάλη προσφυγική κρίση του 2015–2016, οπότε χιλιάδες άνθρωποι, κυρίως Σύροι που διέφευγαν από τον πόλεμο μαζί με πρόσφυγες από άλλες χώρες περνούσαν με φουσκωτές βάρκες από τα τουρκικά παράλια στη Λέσβο και στα άλλα νησιά του ανατολικού Αιγαίου).
25/1/2025 ο θεοφιλέστατος επίσκοπος Ανδρούσης Αναστάσιος Γιαννουλάτος αναχώρησε εις τας αιωνίους μονάς.. έτσι τον θυμόμαστε οι αρχαιολόγοι του 1979 στη μονή Πετράκη.. έναν παπά γύρω στα 50, ευειδή και με ωραία φωνή και πολύ ενδιαφέρον για τη δουλειά μας.. τότε δεν ξέραμε γιατί τον αποκαλούσαμε θεοφιλέστατο και όχι σεβασμιώτατο, ούτε πού ήταν η Ανδρούσα..
17/11/2024 η σχέση μου με την αρχαιολογία υπήρξε κομμάτι ενός ονείρου. ό,τι έκανα και κάνω στη ζωή μου, ήταν και είναι κομμάτι ενός ονείρου. κάθε όνειρό μου έγινε πραγματικότητα. πολλά κινδύνεψαν, κανένα όμως δεν χάθηκε στη διαδρομή. ό,τι επιχειρεί να με πληγώσει, το αφήνω πίσω μου και προχωρώ μπροστά. φόβος δεν ρίζωσε ποτέ στην ψυχή μου. μόνο μπροστά σε δύο πράγματα αισθάνομαι αδύναμη. τελικά είμαι μια ευτυχισμένη γυναίκα. μπορώ να κοιμηθώ ήσυχη και απόψε. για λίγο καιρό θα σιωπήσω εδώ μέσα έως ότου να βαρεθώ τη σιωπή. όσοι με αγαπάτε, γνωρίζετε τρόπους για να επικοινωνείτε μαζί μου. μόνον όσοι με αγαπάτε..
Leave a Reply